प्रतिनिधी :- अशोक आव्हाळे
मांजरी ता.७: आज अनेक भारतीय घरांमध्ये मुलीचा जन्म अप्रिय घटना म्हणून पाहिला जातो. मात्र, पुण्यातील हडपसर येथील मेडिकेअर हॉस्पिटलमध्ये प्रत्येक मुलीच्या जन्मावेळी उत्सव साजरा केला जातो.
पुण्यातील एका डॉक्टरने मागील १४ वर्षांपासून मुलींच्या जन्मावर घेतली जाणारी फी माफ केली आहे. डॉ. गणेश राख यांनी या काळात तब्बल २५०० मुलींच्या जन्मावेळी फी माफ करून एक समाजसुधारक उपक्रम राबवला आहे.
डॉ. राख यांनी ३ जानेवारी २०१२ रोजी आपले “बेटी बचाओ अभियान” सुरू केले. या अभियानाचे पहिले पाऊल म्हणजे हॉस्पिटलमध्ये प्रत्येक मुलीच्या जन्माची फी माफ करणे. त्यांनी हे सुनिश्चित केले की मुलीचा जन्म कोणत्याही आर्थिक अडचणीशिवाय आनंदाचा आणि सन्मानाचा क्षण ठरावा. आतापर्यंत त्यांनी २५०० हून अधिक मुलींच्या जन्मात मदत केली आहे.
डॉ. राख म्हणतात, “जेव्हा मी हॉस्पिटल सुरू केले आणि प्रसूती सुरू केली, तेव्हा मला एक विचित्र धोकादायक पॅटर्न दिसला. मुलगा जन्मला तर कुटुंबीय आनंदित होतात, बिल भरतात आणि घरी परततात. मात्र मुलगी जन्मल्यास वातावरण गमगीन होते. अनेकदा बिल भरण्यापासून परावृत्त केले जात होते. हे पाहून मी ठरवले की काहीतरी असे करावे की लोकांचा दृष्टिकोन बदलावा.”
या निर्णयामुळे “बेटी बचाओ अभियान” जन्माला आले, ज्याने परिसरात एक सकारात्मक क्रांती घडवून आणली. मुलीच्या जन्मावर मोफत उपचार देण्याची घोषणा करून त्यांनी समाजात संदेश पसरवला की “मुलगी म्हणजे वरदान आहे.”
तरीही या अभियानाचे पालन करणे सोपे नव्हते. डॉ. राख हे साध्या कुटुंबातून आलेले असून हॉस्पिटल सुरू करण्यासाठी कर्ज घेतले होते. त्यांनी सांगितले, “माझे वडील कुली होते. आमच्याकडे कोणतीही संपत्ती नव्हती. प्रारंभावर कुटुंब आणि कर्मचारी संशयात होते. परंतु माझ्या वडिलांनी मला या अभियानाला चालू ठेवण्यास सांगितले आणि गरज पडल्यास ते मदतीसाठी कामही करायला तयार असल्याचे आश्वासन दिले. हेच शब्द माझ्या निर्धाराला टिकवून ठेवण्यासाठी पुरेसे होते.”
वर्षानुवर्षे, अनेक लोकांनी मुलगी जन्मली तरी डॉ. राख यांच्या हॉस्पिटलमध्ये प्रसूती करणे पसंत केले, कारण त्यांना बिल न भरता मुलगी जन्माची खुशी अनुभवता यावी. मात्र, फक्त आर्थिक मदत नव्हे तर डॉ. राख भावनिक आधार आणि मार्गदर्शनही देतात, ज्यामुळे कुटुंबांचा दृष्टिकोन बदलतो.
या उपक्रमाने काही वर्षांतच अमिताभ बच्चनसारख्या व्यक्तींचे लक्ष वेधले, आणि उद्योगपती आनंद महिंद्रासह अनेकांनी त्यांचे कौतुक केले. डॉ. राख यांना देश-विदेशात बोलण्यासाठी आमंत्रित केले गेले, जिथे त्यांनी मुलींच्या महत्त्वाबाबत जागरूकता पसरवली.
डॉ. राख आता महिलांसाठी आणि मुलींसाठी सुपर स्पेशालिटी हॉस्पिटल स्थापन करण्याचे स्वप्न पाहतात, जिथे उपचार खर्च किफायतशीर किंवा शून्य असेल. त्यांचा विश्वास आहे की जेव्हा लोक या मिशनचे महत्त्व समजतील, तेव्हा समाजातील मदतीचे हात या उपक्रमाला टिकवण्यासाठी पुढे येतील.
एका रुग्णाच्या नातेवाइकाने अनुभव सांगितला, “डॉ. राख यांच्याकडे प्रसूती करण्याचा निर्णय घेतला, आणि मुलगी जन्मल्यावर अनुभव अतिशय संस्मरणीय झाला. त्यांच्या प्रयत्नांमुळे बेट्यांचे महत्त्व स्पष्ट झाले.”
सविता सोनवणे यांनी सांगितले, “आम्ही ऐकले होते की येथे मुलींसाठी प्रसूती शुल्क मोफत आहे. राजनंदिनीच्या जन्मामुळे आमच्या कुटुंबासाठी हा अनुभव अद्वितीय ठरला. हॉस्पिटलने उत्कृष्ट देखभाल दिली. डॉ. राख यांचा हा उपक्रम मुलींचा सन्मान करतो आणि याचा प्रसार व्हायला हवा.”
डॉ. गणेश राख यांच्यासाठी डॉक्टर म्हणून जबाबदारी केवळ रुग्णांचे इलाज करणे पुरेसे नाही. ही सामाजिक जबाबदारी देखील आहे. त्यांचा संदेश स्पष्ट आहे: “कुटुंबांनी मुलींचा जन्म जश्नासारखा साजरा करावा, हसावे आणि लैंगिक भेदभाव दूर करावा. मुलींचा जन्म सणासारखा साजरा व्हावा, ज्यामुळे समाजाची खरी प्रगती दिसून येईल.”